Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre Mersin, 2025 yılında ülkemizde üretilen 4,7 milyon ton narenciyenin yüzde 22’sini karşılamıştır. Ayrıca narenciye ihracatında Türkiye genelinde ilk sıradadır.
Narenciye yalnızca Mersin için değil, bölgemiz ve ülkemiz açısından da üretim, iç ve dış ticaret ile tüketim bakımından büyük önem taşımaktadır. BM Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) tarafından yayınlanan en güncel istatistiklere göre Türkiye, dünya narenciye üretiminde 7’nci, Avrupa’da ise 2’nci sıradadır. Narenciye ihracatında dünya genelinde miktar olarak 3’üncü konumdadır.
Bugün narenciye sektörümüz, özenle ele alınması ve çözümler üretilmesi gereken bir süreçten geçmektedir. TÜİK tahminlerine göre bu yıl narenciye üretiminin, bir önceki yıla göre yüzde 55 artarak 7,3 milyon tona ulaşması öngörülmektedir. Oysa Türkiye’de narenciye üretimi yıllara göre 4,7 ila 5,5 milyon ton arasında değişmektedir. Bu durum, önemli miktarda arz fazlası ortaya çıkarmaktadır.
Bugün birçok ürün hâlâ dalında beklemektedir. Ürünlerini satabilen üreticilerimiz ise çoğu zaman maliyetlerinin çok altında fiyatlarla satış yapmak zorunda kalmaktadır. Diğer yandan, ürün fiyatı düşük olmasına rağmen paketleme, işçilik, navlun, sigorta vb. ara maliyetlerin yüksek olması nedeniyle ihracat da zorlaşmaktadır.
Öncelikle, 2-3 ay sonra yeni üretim sezonunun hazırlıklarına başlayacak üreticilerimize başta temel girdi maliyetleri olmak üzere destek sağlanmalı ve üretimde kalmaları güvence altına alınmalıdır. Tarımsal kredi borçlarının ertelenmesi, sübvansiyonlu kredi limitlerinin artırılması ve vadelerinin uzatılması, üreticilerimize bir nebze olsun nefes aldıracak ve moral sağlayacaktır.
En önemli ihracat pazarlarımız arasında yer alan Rusya ve Ukrayna’da yaşanan savaş nedeniyle deniz taşımacılığında ciddi sıkıntılar bulunmaktadır. Karayolu taşımacılığındaki yüksek navlun ücretleri de ihracatçılarımızın rekabet gücünü önemli ölçüde düşürmektedir.
Bu doğrultuda, geçmişte uygulanan Tahıl Koridoru modeline benzer şekilde, narenciyenin de içinde bulunduğu yaş meyve ve sebze grubunda ihracatımızı kolaylaştıracak alternatif taşıma yollarını içeren güvenli bir Yaş Meyve-Sebze Koridoru oluşturulmalıdır. Bunun yanı sıra, ihracatçılarımıza Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu (DFİF) kapsamında destekler sağlanmalı, navlun destekleriyle narenciye ürünlerimizin dış pazarlardaki rekabet gücü artırılmalıdır.
İç tüketimi artıracak mekanizmaların da geliştirilmesi gerekmektedir. Millî Eğitim Bakanlığımız, Sağlık Bakanlığımız ve Tarım ve Orman Bakanlığımızın iş birliğiyle kamu spotları, bilinçlendirme kampanyaları ve eğitim çalışmaları başlatılmalıdır. Yaklaşık 17 milyon öğrencimizin bulunduğu eğitim sistemimizde, okullarda narenciye ve taze sıkılmış narenciye suyu tüketimi teşvik edilmeli ve bu ürünlerin öğrencilere dağıtımı sağlanmalıdır.
Devletimiz, kamu kurumlarını alıcı olarak devreye sokabilir. Bu kapsamda satın alınacak narenciye ürünleri, özellikle üretimin sınırlı olması nedeniyle narenciyeye erişmekte güçlük yaşayan illerimizdeki dar gelirli hanelere dağıtılabilir. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığımız koordinasyonunda, valiliklerimiz ve kaymakamlıklarımız bünyesinde faaliyet gösteren Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları bu uygulamada etkin rol üstlenebilir. Ayrıca silahlı kuvvetlerimizde, hastanelerde, kamu kurumlarında ve diğer toplu tüketim alanlarında yerli narenciye ürünlerinin kullanımına öncelik verilmelidir.
Tüm tarım ürünleri gibi narenciye ürünleri de milli servetimizdir. Üreticilerimizi korumalı ve üretimden uzaklaşmalarını önlemeliyiz. İhracat pazarlarımıza sahip çıkmalı, mevcut pazarlarımızı kaybetmeden yeni pazarlara açılmanın yollarını bulmalıyız. Başta çocuklarımız ve genç nesiller olmak üzere tüketicilerimizi sağlıklı ve bilinçli tüketime yönlendirmeliyiz.
Temennimiz, Devletimizin bugüne kadar olduğu gibi dile getirdiğimiz bu talepleri dikkate alması ve üretimden nihai tüketime kadar tüm narenciye değer zincirinin sağlıklı işlemesine katkı sağlanmasıdır.